Thuiswerken en op kantoor ontspannen: het lijkt de wereld op zijn kop. Toch zou dat het werken van de toekomst kunnen zijn, denkt Martine Coun, universitair docent organisatiekunde aan de Open Universiteit Nederland en begin dit jaar gepromoveerd op de rol van leiderschap bij Het Nieuwe Werken. ‘Loslaten is het sleutelwoord’.”
Veel organisaties waren terughoudend om mensen thuis te laten werken, maar de Coronapandemie trok ze over die drempel. Want mensen werken harder én hebben er meer plezier in, als ze zelf mogen bepalen waar en wanneer ze werken, zegt Coun. Om van thuiswerken een blijvend onderdeel van de werkweek te maken, investeren veel bedrijven nu in ICT- en kantoorvoorzieningen. Maar dit is niet genoeg. Mensen meer vrijheid geven maakt hen niet ineens productiever en gelukkiger. “Je moeten mensen niet volledig loslaten, het vraagt om een andere manier van aansturen door zowel leiders, teams als medewerkers”.
Bedrijven moeten remote-werken anders aanpakken, om er een succes van te maken, denkt Coun. Er is meer nodig dan investeren in dure bureaustoelen-voor-thuis en Zoom-abonnementen. “Managers moeten namelijk heel anders gaan leidinggeven en het vraagt ook van medewerkers om meer teamwork en zelfsturing”. Want als je bijvoorbeeld je werk vooral ’s avonds gaat doen in plaats van overdag, dan moet je dit wel afstemmen met je team. Daarom is er aandacht nodig voor de gedragskant. Managers moeten meer op afstand gaan leiden en controle durven loslaten. “Dit betekent echter niet dat je weer naar het andere uiterste moet neigen door medewerkers volledig los te laten en geen ondersteuning te bieden.”
Om te zorgen dat mensen wél productiever en plezieriger werken als ze zelf mogen bepalen waar en wanneer ze werken, is er volgens Coun leiderschap nodig op drie niveaus. Ten eerste zullen managers hun mensen moeten vertrouwen door hen verantwoordelijkheid te geven. Maar tegelijkertijd ook coachend en motiverend zijn en een klankbord zijn voor hen die het nodig hebben. Ten tweede vraagt het van teams om met elkaar het heft in handen te nemen en zelf beslissingen durven te nemen. Tot slot zullen medewerkers hun persoonlijke leiderschap moeten ontwikkelen, zoals zelf initiatief tonen en zelf grenzen stellen.
Kan iedere manager en medewerker dit zomaar? Medewerkers moeten zichzelf wel goed kennen, zegt Coun. “Bijvoorbeeld op welk tijdstip van de dag je het beste kunt werken, hoe je je optimaal kunnen concentreren en hoe je sociale contacten met collega’s onderhoudt.” Managers mogen minder sturen en vooral begeleiden, zodat hun mensen het werk zelf kunnen organiseren op een manier waarop ze beter en plezieriger werken. Dit geldt ook zeker voor teams die niet meer gelijktijdig werken, een fenomeen dat nu ‘asynch samenwerken’ wordt genoemd, een afkorting van het woord asynchroon. “‘Loslaten’ is het sleutelwoord voor leidinggeven op afstand”, aldus Coun.
Tot slot biedt Coun haar versie van de nabije toekomst: “we gaan niet massaal terug naar van-9-tot-5 op kantoor zitten. We gaan veel meer toe naar ’thuis werken en op kantoor ontspannen’. Dat klinkt misschien overdreven, maar waar het volgens Coun om gaat is dat het kantoor veel meer een ontmoetingsplek wordt, waar je met collega’s kunt samen zijn en samen kunt werken. “Managers moeten dan voorkomen te denken dat het niet productief is als collega’s een tijdje staan te kletsen”. Daarnaast hoeven managers volgens Coun niet bang te zijn om mensen meer vrijheden te geven. “De grondlegger van telewerken Jack Nilles zei het eigenlijk heel mooi: ‘work is a thing that has to be done, not a place to go'”